Nie samym bieganiem Dymek żyje

Wiele osób uważa, że moje życie sprowadza się tylko do biegania.  Tak, w dużej mierze, moje codzienne egzystowanie to: praca/rodzina/trening ( w różnej kolejności). Ale od dziecka moją wielką pasją są historia i geografia. Być może przez bieganie nie rozwinąłem się w tych dziedzinach proporcjonalnie do swojego potencjału?

Szczególnie zatracam się w historii. Są lata, że pewne zagadnienia wciągają mnie totalnie i absolutnie!

Oto przykłady:

1997 – Eva Braun

2008 – krucjaty

2010 – eksploracja Antarktydy (wyścig Amundsen-Scott)

2019 – Bunt na Bounty (Wyspa Pitcairn)

Dzisiaj wypada dokładnie 130 lat od bardzo ciekawego, ale mało znanego w Polsce wydarzenia. Mianowicie 23 stycznia 1790 roku zbuntowani angielscy marynarze spalili swój statek HMS Bounty u wybrzeży wyspy Pitcairn.

Ale o co w ogóle chodzi? Misją HMS Bounty i jego załogi było dopłynięcie z Anglii do Thaiti na Pacyfiku, skąd mieli przetransportować sadzonki drzewa chlebowego na Jamajkę dla tamtejszych niewolników z plantacji trzciny cukrowej.

Cała historia nie byłaby fascynująca, gdyby nie kilka arcyciekawych faktów:

Bunt na Bounty. Rebelianci wysadzają kapitana i wiernych mu marynarzy do szalupy oraz wyrzucają sadzonki chlebowca.

Bunt na Bounty. Rebelianci wysadzają kapitana i wiernych mu marynarzy do szalupy oraz wyrzucają sadzonki chlebowca.

– po załadowaniu na pokład HMS Bounty i po wypłynięciu z Thaiti, część marynarzy zbuntowała się przeciwko surowemu kapitanowi Williamowi Bligh. Na czele rewolty stał oficer Fletcher Christian. Kapitana oraz wiernych mu osiemnastu marynarzy wysadzono w szalupie na środku Pacyfiku. Pomimo to, kapitan Bligh pokonał w szalupie 3500 mil morskich i dopłynął do holenderskiej osady na terenie dzisiejszej Indonezji. Podczas epopei stracił tylko jednego człowieka, który zginął w walce z ludożercami na wyspie Tofua,

Kapitan Bligh na Wyspie Tofua. Kadr z filmu "The Bounty"

Kapitan Bligh na Wyspie Tofua. Kadr z filmu „The Bounty”

– buntownicy wrócili na Thaiti, do swoich ukochanych kobiet. Szybko zorientowali się jednak, że nie są mile widziani na wyspie. Dodatkowo byli świadomi, że wcześniej czy później angielska admiralicja wyśle za nimi pościg. Buntownicy odpłynęli na wyspę Tubuai, jednak ich pobyt trwał krótko, ponieważ krajowcy byli przeciwko nim. Po powrocie na Thaiti  część buntowników postanowiła tam zostać. Natomiast dziewięciu buntowników (w tym ich lider Christian) porwało na pokład Bounty czternaście kobiet i sześciu mężczyzn z Thaiti.

– po wielomiesięcznej tułaczce po Pacyfiku buntownicy postanowili osiedlić się na maleńkiej, skalnej, a przede wszystkim bezludnej wyspie  Pitcairn. Aby zakamuflować swoją obecność na wysepce 23 stycznia 1790 roku, kilka dni po lądowaniu na wyspie, spalili okręt w zatoce, która otrzymała później nazwę Bounty Bay. Do dzisiaj mieszkańcy Pitcairn obchodzą 23 stycznia coroczne święto zwane Bounty Day. Co ciekawe, Bounty Day obchodzą także mieszkańcy wyspy Norfolk, tylko, że 6 czerwca. Dlaczego? O tym dalej!

Spalenie HMS Bounty

Spalenie HMS Bounty

Trasa HMS Pandora w drodze na Thaiti.

Trasa HMS Pandora w drodze na Thaiti.

– zgodnie z przewidywaniami buntowników, admiralicja wysłała do poszukiwań buntowników uzbrojoną fregatę HMS Pandora. Fascynujący jest fakt, że po dopłynięciu do atolu Ducie fregata odbiła lekko na północ. Gdyby załoga utrzymała kurs po lewej burcie zapewne dostrzegłaby wyspę Pitcairn. Gdyby zdecydowali się na jej eksplorację, na pewno doszłoby do potyczki, a cała dalsza historia potoczyła się inaczej.

Szkic przedstawiający życie na Pitcairn na początku XIX wieku.

Szkic przedstawiający życie na Pitcairn na początku XIX wieku.

– buntownicy i ich zakładnicy zamieszkali na rajskiej wyspie. Społeczność szybko się zaczęła rozrastać, bo Polinezyjki zaczęły rodzić angielskim marynarzom dzieci. Jednak po trzech latach doszło do buntu sześciu polinezyjskich mężczyzn. Rozpoczęły się krwawe walki, które przeżyło tylko czterech Anglików. W skutek bratobójczych walk w kolejnych latach ginęli kolejni mężczyźni. W 1800 roku pozostał już tylko jeden mężczyzna, John Adams, który wziął odpowiedzialność za całą powstałą społeczność.

Spotkanie kapitana statku wielorybniczego Topaz Mayhewa Folgera z ostatnim z buntowników Johnem Adamsem.

Spotkanie kapitana statku wielorybniczego Topaz Mayhewa Folgera z ostatnim z buntowników Johnem Adamsem.

Kapitan William Bligh.

Kapitan William Bligh.

– przez 18 lat społeczność na wyspie żyła w całkowitej izolacji od świata. Prawdopodobnie przez ten czas na Pitcairn zawinął jeden statek, ale mieszkańcy wyspy ukryli się w górach. Świat dowiedział się o losach załogi Bounty i społeczności na Pitcairn w 1808 roku, kiedy to całkiem przypadkiem statek wielorybniczy Topaz zawinął u brzegów Pitcairn. Wtedy to doszło do spotkania Johna Adamsa i kapitana Mayhewa Folgera. Adams opowiedział o burzliwych losach załogi. Dzięki raportowi Folgera o losie Bounty dowiedziała się także Anglia. Jestem ciekaw, czy wiadomość o tym, że wciąż żyje jeden z buntowników dotarła także do kapitana Bligha? Bligh zmarł w Londynie w 1817 roku, więc … bardzo prawdopodobne. Ciekawe, co sobie wtedy pomyślał???

Flaga Stowarzyszenia Wysp Pitcairn i Norfolk.

Flaga Stowarzyszenia Wysp Pitcairn i Norfolk.

– cała ludność Pitcairn została dwukrotnie przesiedlona. W 1931 roku na Thaiti. Po kilku miesiącach wszyscy żyjący mieszkańcy wrócili na Pitcairn. Przyczyną szybkiego powrotu było to, że na Thaiti masowo umierali na choroby zakaźne, na które nie byli uodpornieni po wielu latach izolacji. W 1856 roku ponownie przesiedlono mieszkańców, tym razem na bezludną wyspę Norfolk. Po trzech latach część ludzi wróciła na Pitcairn, ale większość dzisiaj życzących potomków buntowników z Bounty żyje właśnie na Norfolk. W dniu 6 czerwca 1856 roku statki z pitcairneńczykami dobiły do brzegów Norfolk. Z tego powodu Bounty Day na Norfolk odbywa się 6 czerwca, a nie 23 stycznia.

Malcolm Champion

Malcolm Champion

– w 1912 roku podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Sztokholmie  Champion Malcolm zdobył dla Nowej Zelandii złoty medal w pływaniu w sztafecie 4×200 metrów stylem dowolnym. Był on praprawnukiem Mathiew Quintala, jednego z buntowników z Bounty, którzy zamieszkali na Pitcairn.

– Na przełomie wieków XX i XXI na jaw wyszły zwyczaje seksualne społeczności Pitcairnu, których mieszkańcy bronią jako zgodnych z tradycją polinezyjską, ale z punktu widzenia prawa brytyjskiego są uznawane za pedofilię. Według niektórych komentatorów burzliwe początki tej społeczności również miały wpływ na stosunek do seksualności. Doniesienia rzekomych ofiar doprowadziły do procesu karnego w 2004 roku, w którym oskarżonych o molestowanie nieletnich zostało 6 mężczyzn zamieszkujących wyspę, w tym ówczesny burmistrz Steve Christian,

Kadr z filmu "The Bounty". Mel Gibson jako Fletcher Christian oraz Anthony Hopkins jako kapitan Bligh.

Kadr z filmu „The Bounty”. Mel Gibson jako Fletcher Christian oraz Anthony Hopkins jako kapitan Bligh.

– Bunt na Bounty ma wiele odniesień w kulturze masowej. O wydarzeniach na Boutny pisali m.in.: Goerge Byron czy Juliusz Verne.  Powstało kilka filmów na ten temat. Ostatni z nich z 1984 roku w gwiazdorskiej obsadzie: Anthony Hopkins jako kapitan William Bligh, Mel Gibson jako Fletcher Christian, Daniel Day-Lewis jako oficer John Fryer czy Liam Neeson w roli marynarza Charlesa Churchilla.  Już za 2 dni we Wrocławskim Teatrze Współczesnym wystawiona zostanie sztuka pt. Jutro przypłynie królowa na podstawie reportażu Macieja Wasielewskiego. Reportaż to rozmowy z mieszkańcami Pitcairn na temat skandalu seksualnego z początku lat dwutysięcznych,

Film "The Bounty" z 1984 roku kończy się sceną spalenia statku u wybrzeży Wyspy Pitcairn.

Film „The Bounty” z 1984 roku kończy się sceną spalenia statku u wybrzeży Wyspy Pitcairn.

– obecnie na całym świecie żyje około 1000 przodków dziesięciu buntowników z Bounty, którzy zamieszkali na Pitcairn. Kilkunastu marynarzy, którzy przez rok mieszkali na Thaiti do chwili ujęcia przez HMS Pandora też dorobiła się potomstwa, jednak nie znam ich dalszych losów.  Na wyspie Pitcairn żyje 50 Pitcairneńczyków, na Norfolk 484 przodków buntowników, w Australii 262, a w Nowej Zelandii 177. Do dzisiaj mieszkańcy Pitcairn i Norfolk noszą nazwiska niektórych z buntowników np.: Christian, Young, Brown czy McCoy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *